Το θεσμικό πλαίσιο για τη σύνταξη και τήρηση του Εθνικού Κτηματολογίου, σύμφωνα άλλωστε με τα τηρούμενα διεθνή πρότυπα, συγκροτείται από δύο βασικά νομοθετήματα, ένα για την κτηματογράφηση και ένα για την τήρηση και λειτουργία του Κτηματολογίου.

Ειδικότερα, η διαδικασία κτηματογράφησης διέπεται από το νόμο 2308/1995 και η λειτουργία του Κτηματολογίου από το νόμο 2664/1998 (λειτουργία κτηματολογίου). Οι παραπάνω νόμοι  τροποποιήθηκαν διαδοχικά από τους νόμους 2508/1997, 3208/2003, 3127/2003, 3212/2003 και 3481/2006. Με τις τροποποιήσεις αυτές επιχειρήθηκε σταδιακά η προσαρμογή της νομοθεσίας για το Εθνικό Κτηματολόγιο στις απαιτήσεις της πράξης, όπως αυτές αναδείχθηκαν από την εμπειρία της εφαρμογής του θεσμού.

Οι Νόμοι 

Ο Nόμος 3481/2006  

Ο νόμος 3481/2006, με τον οποίο τροποποιήθηκε πρόσφατα η νομοθεσία για τη σύνταξη και λειτουργία του Κτηματολογίου,  θέτει σε νέες βάσεις το Εθνικό Κτηματολόγιο, τόσο σε επίπεδο κτηματογράφησης,  αφού απλοποιεί και επιταχύνει τηδιαδικασία ολοκλήρωσής της,  εξασφαλίζοντας παράλληλα την χρηματοδότηση του έργου, όσο και σε επίπεδο εφαρμογής του θεσμού.

Αναλυτικότερα, οι σημαντικότερες αλλαγές, που επιφέρει η νομοθετική τροποποίηση, είναι οι ακόλουθες:

1. Μειώνεται ο χρόνος και το κόστος της διαδικασίας κτηματογράφησης. Καταργείται η δεύτερη ανάρτηση και συγχωνεύονται οι σχετικές διαδικασίες, στο πλαίσιο της μόνης ανάρτησης. Τα στοιχεία που συλλέγονται θα διασταυρώνονται και θα ελέγχονται. Στη συνέχεια, θα αναρτώνται μία μόνο φορά, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να υποβάλουν είτε αιτήσεις διορθώσεως για απλά (πρόδηλα) σφάλματα, είτε ενστάσεις ενώπιον επιτροπής, στην οποία θα προεδρεύει δικαστικός λειτουργός.

2. Απλοποιείται η διαδικασία διόρθωσης για τα λεγόμενα «πρόδηλα σφάλματα» των αρχικών εγγραφών. Ύστερα από μία απλή αίτηση των ενδιαφερομένων, που υποβάλλεται προς τον Προϊστάμενο του κατά τόπον αρμοδίου Κτηματολογικού Γραφείου, ο τελευταίος  μπορεί να διορθώνει τα λεγόμενα πρόδηλα σφάλματα των αρχικών εγγραφών, δηλαδή σφάλματα που αναφέρονται σε οποιοδήποτε στοιχείο της εγγραφής και ιδίως στο δικαιούχο, στο δικαίωμα, στον τίτλο κτήσης και στο ιδιοκτησιακό αντικείμενο (ακίνητο), υπό προϋποθέσεις που εγγυώνται ότι δεν θα πρόκειται για αυθαίρετες μεταβολές.

3. Επιταχύνεται και απλοποιείται η διαδικασία δικαστικής διόρθωσης των αρχικών εγγραφών με την ένδειξη «ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ». Στην περίπτωση που κάποιος δικαιούχος  δεν δηλώσει το δικαίωμα της κυριότητας του επί ακινήτου  κατά τη διάρκεια της κτηματογράφησης, τότε το εν λόγω ακίνητο εγγράφεται στο Εθνικό Κτηματολόγιο με την ένδειξη «ΑΓΝΩΣΤΟΣ ΙΔΙΟΚΤΗΤΗΣ». Ο δικαιούχος,  εφόσον διαθέτει τους σχετικούς τίτλους ιδιοκτησίας μπορεί να ζητήσει να διορθωθεί η σχετική εγγραφή και μετά την ολοκλήρωση της κτηματογράφησης. Μέχρι σήμερα, η διόρθωση γινόταν μόνο μέσω αυστηρής, πολυδάπανης και μακρόχρονης δικαστικής διαδικασίας. Οι διορθώσεις αυτού του τύπου θα γίνονται πλέον με την πολύ απλή και σύντομη διαδικασία της «εκούσιας δικαιοδοσίας», στην οποία το δικαστήριο κρίνει χωρίς αντιδικία το αίτημα διόρθωσης και η διαδικασία ολοκληρώνεται σε σύντομο χρονικό διάστημα. Με τον τρόπο αυτό και η εγγύηση του δικαστικού ελέγχου διατηρείται και οι συναλλαγές διευκολύνονται.

4. Λύνεται το πρόβλημα των αποκλίσεων. Ένα πρόβλημα που εμφανίζεται συχνά είναι αποκλίσεις μεταξύ της τιμής του εμβαδού μίας ιδιοκτησίας που καταχωρίστηκε στο κτηματολόγιο και εκείνης που που αναγράφεται στο συμβόλαιο.  Στην τροποποίηση του νόμου για το Κτηματολόγιο ορίζεται, ότι με απόφαση του Ο.Κ.Χ.Ε. θα οριστεί ο τρόπος υπολογισμού της αποδεκτής αποκλίσεως κατά τρόπο που να μην κωλύονται οι συναλλαγές, όπως η έκδοση οικοδομικής άδειας, η μεταβίβαση ακινήτου κ.λ.π

5. Εξασφαλίζεται η χρηματοδότηση του έργου. Το κόστος του Κτηματολογίου υπολογίζεται στα 1,5 δις ευρώ. Εφόσον πλέον δεν το χρηματοδοτεί η Ευρωπαϊκή Ένωση, προχωρούμε στην αυτοχρηματοδότηση του έργου με ρεαλιστικό και δίκαιο «τέλος κτηματογράφησης». Επιπλέον, το δημόσιο θα συνεισφέρει στο έργο, καταβάλλοντας 260 εκατομμύρια ευρώ. 

• Το σταθερό σκέλος των 35 ευρώ ανά δικαίωμα θα καταβάλλεται στην αρχή της διαδικασίας κτηματογράφησης κατά την υποβολή της δήλωσης για το εγγραπτέο δικαίωμα  επί του ακινήτου. 
• Για τους βοηθητικούς χώρους (αποθήκες, γκαράζ) θα καταβάλλεται τέλος 20 ευρώ. Το τέλος αυτό καταβάλλεται μόνο αν οι χώροι αυτοί είναι αυτοτελείς ιδιοκτησίες, δηλαδή έχουν ποσοστό συγκυριότητας στο οικόπεδο και δεν είναι παρακολουθήματα του διαμερίσματος.
• Ειδικά για τις αγροτικές περιοχές, τα φυσικά πρόσωπα που έχουν εγγραπτέο δικαίωμα σε περισσότερα του ενός ακίνητα, θα καταβάλλουν πάγια τέλη για δύο μόνο εγγραπτέα δικαιώματα, ανεξαρτήτως του συνολικού αριθμού αυτών. Αυτό ισχύει μόνο τους δικαιούχους δικαιωμάτων κυριότητας και δουλείας.
• Το μεταβλητό σκέλος του 1‰ θα καταβάλλεται με την ολοκλήρωση της διαδικασίας κτηματογράφησης.
• Το αναλογικό τέλος κτηματογράφησης καταβάλλεται από τους κυρίους ή επικαρπωτές και καθορίζεται σε ποσοστό 1‰ επί της πέραν των είκοσι χιλιάδων (20.000) ευρώ αξίας του ακινήτου, που θα προκύπτει από την τιμή ζώνης, την παλαιότητα και τον όροφο.
• Το μεταβλητό σκέλος αυτό θα επιμερίζεται στους τυχόν συνδικαιούχους (συγκυρίους ή επικαρπωτή).
• Σε κάθε περίπτωση ως ανώτατο ύψος του αναλογικού αυτού σκέλους του τέλους κτηματογράφησης ορίζεται το ποσό των 900 ευρώ.

ΠΑΛΑΙΕΣ ΚΤΗΜΑΤΟΓΡΑΦΗΣΕΙΣ

• Για τις παλαιές κτηματογραφήσεις οι πολίτες θα καταβάλλουν μόνο το πάγιο τέλος των 35 ευρώ, καθώς για τις κτηματογραφήσεις αυτές το Δημόσιο έχει ήδη δαπανήσει σημαντικά ποσά. Δυστυχώς, η δυνατότητα αυτή δεν υπάρχει για τις μελλοντικές κτηματογραφήσεις. Και στην περίπτωση αυτή ισχύουν όσα προαναφέρθηκαν για τους βοηθητικούς χώρους (αποθήκες, γκαράζ) και τις αγροτικές περιοχές.